Kritiek op studie over anti-transgenderwetten en zelfmoordpogingen: gegevens na invoering komen vooral uit één staat

Het is een bekend argument in het debat over gender en jongeren: wetten die de rechten van transgender personen beperken, zouden zelfmoordpogingen bij deze jongeren doen toenemen. Een studie van Lee en collega's uit 2024 kwam tot die conclusie. Een commentaar dat op 28 mei 2026 verscheen in Nature Human Behaviour, hetzelfde tijdschrift dat de studie publiceerde, wijst op methodologische problemen die van belang zijn voor de uitleg van die cijfers (bron).

Wat de oorspronkelijke studie beweerde

De studie van Lee e.a. verscheen op 26 september 2024. De onderzoekers telden van 2018 tot 2022 in 19 Amerikaanse staten 48 wetten die zij "anti-transgender" noemen: wetten die de rechten van transgender en non-binaire personen beperken. Zij vergeleken staten met en zonder zulke wetten met een zogeheten difference-in-differences-analyse, op basis van gegevens van 61.240 transgender en non-binaire jongeren van 13 tot en met 24 jaar, van wie 35.196 van 13 tot en met 17 jaar. Volgens de samenvatting nam het aantal zelfmoordpogingen in het afgelopen jaar bij de 13- tot en met 17-jarigen toe vanaf het eerste jaar na invoering van de wetten, en bij de hele groep vanaf het tweede jaar. De auteurs schrijven dat de wetten het aantal pogingen met 7 tot 72 procent verhoogden (bron).

Het ging niet alleen om wetten over medische zorg. Volgens het persbericht van The Trevor Project liepen de wetten uiteen van beperkingen van de toegang tot medische zorg of toiletten tot een verbod op deelname aan sportteams of schoolactiviteiten die passen bij de genderidentiteit van de jongere. Het persbericht droeg de kop "Anti-Transgender Laws Cause up to 72% Increase in Suicide Attempts Among Transgender and Nonbinary Youth, Study Shows" (bron). Alle auteurs van de studie zijn huidige of voormalige medewerkers van The Trevor Project, een Amerikaanse organisatie die crisishulp biedt aan lhbtq+-jongeren en daarnaast aan onderzoek, voorlichting en belangenbehartiging doet. Dat staat in de belangenverklaring bij de studie.

Gegevens na invoering komen vooral uit één staat

Het commentaar is geschreven door J. Cohn, Peter Sim en Kathleen F. Kerr, die verbonden is aan de afdeling biostatistiek van de University of Washington, en verscheen in de rubriek Matters Arising. Volgens de samenvatting wijzen de auteurs op drie punten. Ten eerste zijn de gegevens van na de invoering van de wetten geconcentreerd in één staat. Ten tweede plaatsen zij vraagtekens bij de keuze van de vergelijkingsstaten (de controlegroep) en bij de plausibiliteit van de aanname van parallelle trends: de veronderstelling dat de staten met en zonder wetten zich zonder die wetten gelijk zouden hebben ontwikkeld. Ten derde variëren de resultaten wanneer de analyse op een andere manier wordt opgezet. Uit het weerwoord van Lee e.a. blijkt dat de ene staat Idaho is.

De wetten in Idaho

De auteurs van het commentaar zochten ook uit of de betrokken wetten door de rechter waren geblokkeerd; dat staat in hun verantwoording van ieders bijdrage. In hun literatuurlijst staan twee wetten uit Idaho uit 2020, House Bill 500 (de Fairness in Women's Sports Act) en House Bill 509 (Vital Statistics), en de rechtszaken Hecox v. Little en F.V. v. Jeppesen. House Bill 500 gaat over deelname aan vrouwensport. Op 17 augustus 2020 wees de federale rechtbank in Idaho in de zaak Hecox v. Little een voorlopig verbod (preliminary injunction) tegen die wet toe (bron). De volledige tekst van het commentaar staat achter een betaalmuur; dit artikel geeft alleen weer wat in de vrij toegankelijke samenvatting, literatuurlijst en verantwoording staat.

Het weerwoord van de onderzoekers

Lee e.a. reageerden op dezelfde dag in hetzelfde tijdschrift. Zij schrijven dat de prominente rol van Idaho in de schattingen van na de invoering een verwacht en goed gedocumenteerd kenmerk is van onderzoek naar beleid dat staten op verschillende momenten invoeren. Ook stellen zij dat aanvullende analyses hun vergelijking tussen staten ondersteunen, dat hun modellen rekening hielden met de gevolgen van de coronapandemie en dat hun statistische aanpak passend was. Het publieke debat over wetgeving zien zij als onderdeel van het mechanisme waarlangs wetten het welzijn raken, niet als een verstorende factor (bron).

Belangen van de auteurs van het commentaar

Op 11 juni 2026 verscheen een correctie bij het commentaar. In de eerste versie stond dat de auteurs geen belangen hadden. De gecorrigeerde verklaring meldt dat J. Cohn verbonden is aan de Society for Evidence-Based Gender Medicine (SEGM), daar onbetaald onderzoeker is en van SEGM geld kreeg voor congresbezoek en publicatiekosten, en dat SEGM ook publicatiekosten betaalde voor een artikel waarvan Peter Sim medeauteur is. Kathleen F. Kerr meldt geen belangen (bron).

Wat dit betekent voor het debat

De auteurs van het commentaar schrijven dat zij met hun kanttekeningen een zorgvuldige en transparante interpretatie van de gerapporteerde schattingen willen ondersteunen. Dat wetgeving geen effect heeft op het welzijn van deze jongeren, stellen zij in hun samenvatting niet. De studie mat bovendien pogingen die jongeren zelf in een enquête rapporteerden, niet overlijden door zelfdoding. Voor ouders die met stellige cijfers over zelfmoordpogingen worden geconfronteerd, is dit een reden om verder te kijken dan de krantenkop, te vragen welke gegevens er precies achter zo'n cijfer zitten en zowel de kritiek als het weerwoord te lezen.