Hoe wetgeving tegen 'conversietherapie' ook open, verkennende gesprekken kan wegdrukken

Als je kind zegt trans te zijn, wil je als ouder dat goed wordt uitgezocht wat er speelt voordat er onomkeerbare stappen volgen. In het vakblad Current Opinion in Psychology verscheen op 12 mei 2026 online een artikel van Julia Mason, Paméla Grignon en J. Cohn, waarin zij betogen dat juist die uitzoekfase onder druk staat door wetgeving die conversietherapie verbiedt (bron). De volledige tekst staat achter een betaalmuur; dit stuk gaat uit van de samenvatting van het artikel.

Het verschil tussen dwang en verkennen

Conversietherapie is de poging om iemands seksuele gerichtheid of genderidentiteit te veranderen of te onderdrukken. Volgens de auteurs wordt iets heel anders daar in veel rechtsgebieden mee op één lijn gesteld: het psychotherapeutisch verkennen van factoren in de ontwikkeling, de psyche, het gezin en de sociale omgeving die aan genderdysforie kunnen bijdragen. Dat brengt volgens hen juridische risico's mee voor behandelaars en maakt het aanbod aan behandelingen voor kinderen en gezinnen smaller. De Britse Cass Review schreef in 2024 iets vergelijkbaars: psychologische hulp is er niet om te veranderen hoe iemand zichzelf ziet, maar om zorgen en ervaringen te verkennen, en het is volgens het rapport schadelijk om die aanpak gelijk te stellen aan conversietherapie (paragraaf 11.6) (bron).

Waarom dit voor jullie als ouders relevant is

De auteurs beschrijven dat de zorg voor kinderen en jongeren met genderdysforie is verschoven van afwachten ('watchful waiting') en psychotherapeutisch verkennen naar vooral een bevestigend medisch traject met sociale transitie, puberteitsremmers, hormonen en operaties. Die verschuiving is volgens hen versterkt door politieke en juridische kaders die genderbevestigende zorg sterk bevoordelen en andere therapeutische benaderingen beperken. Dit is een betoog van de auteurs en geen meting: de samenvatting noemt geen cijfers over hoe vaak behandelaars van verkennende therapie afzien. Voor een gezin dat tijd en ruimte zoekt om alles op een rij te zetten, is het wel een punt om naar te vragen.

Hoe Nederland het heeft geregeld

In Nederland nam de Tweede Kamer op 9 september 2025 de Wet strafbaarstelling conversiehandelingen aan en de Eerste Kamer op 16 juni 2026, met 57 stemmen voor en 15 tegen. De wet treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip (bron). Strafbaar wordt wie beroepsmatig of in het verband van een organisatie stelselmatig of op indringende wijze handelt met het oogmerk de seksuele gerichtheid of genderidentiteit van een minderjarige te veranderen of te onderdrukken. De wet zegt er uitdrukkelijk bij dat daaronder niet valt 'het oogmerk om op te roepen tot terughoudendheid, voorzichtigheid of reflectie ten aanzien van een sociale of medische transitie' (artikel 285ba, tweede lid) (bron). Die bepaling kwam in de wet door een amendement van Kamerlid Six Dijkstra. De toelichting bij het amendement wijst erop dat de wetenschapstoets bij het wetsvoorstel een risico zag voor psychologen en hulpverleners die werken met jongeren bij wie genderidentiteit een rol speelt (bron).

Wat ouders kunnen vragen

De auteurs vinden dat goede zorg een brede biopsychosociale beoordeling vraagt en toegang tot meerdere vormen van therapie, met psychotherapie als eerste stap. De uitbreiding van verboden op conversietherapie dreigt volgens hen geïnformeerde toestemming (informed consent), het klinisch oordeel en de autonomie van de patiënt te ondermijnen. Vraag een behandelaar concreet: welke ruimte is er voor verkennende diagnostiek? Welke andere verklaringen zijn onderzocht voordat gender als enige verklaring wordt aangehouden? Dat zijn geen onredelijke vragen — ze liggen aan de basis van elke zorgvuldige diagnose.