Zucker onderzoekt of ROGD een nieuw klinisch beeld is

De term "rapid-onset gender dysphoria" (ROGD) komt uit een studie van onderzoeker Lisa Littman, die in augustus 2018 verscheen in het tijdschrift PLOS ONE. Zij verzamelde 256 vragenlijsten van ouders die bij hun tiener of jongvolwassen kind een plotseling of snel begin van genderdysforie zagen, tijdens of na de puberteit. De beschreven jongeren waren overwegend meisjes (82,8 procent) en gemiddeld 15,2 jaar toen zij zeiden transgender te zijn (bron). In juni 2026 publiceerde klinisch psycholoog Kenneth Zucker van de University of Toronto in het European Journal of Developmental Psychology een overzichtsartikel over de vraag of dit een nieuw klinisch verschijnsel is (bron).

Vroeg en laat begin van genderdysforie

Volgens de samenvatting van het artikel heeft de DSM-5-TR, net als eerdere versies van het diagnosehandboek, aparte criteria voor genderdysforie bij kinderen en bij adolescenten en volwassenen. Bij mensen die bij de geboorte als jongen zijn geregistreerd is al lang bekend dat genderdysforie bij adolescenten en volwassenen een vroeg beginnende vorm kent, die in de kindertijd start, en een laat beginnende vorm, die in de adolescentie of op volwassen leeftijd start. De beginleeftijd hangt volgens Zucker betrouwbaar samen met meerdere demografische en psychologische kenmerken, waaronder seksuele oriëntatie, en dat heeft gevolgen voor de vraag welke oorzaken achter genderdysforie kunnen zitten (bron).

De laatste jaren is volgens dezelfde samenvatting betoogd dat er een nieuwe laat beginnende vorm is, "rapid-onset", die verschilt van de "klassieke" laat beginnende vorm en die vooral voorkomt bij adolescenten die bij de geboorte als meisje zijn geregistreerd. Zucker zet in het artikel op een rij wat bekend is over de beginleeftijd in hedendaagse groepen adolescenten met genderdysforie.

Voor- en nadelen van subtypen in de DSM

Het artikel sluit af met een bespreking van de voor- en nadelen van het toevoegen van subtypen naar beginleeftijd aan de diagnose genderdysforie bij adolescenten en volwassenen, bij een herziening van de DSM-5-TR (bron). De samenvatting zegt niet dat Zucker pleit voor opname van ROGD als aparte diagnose.

ROGD is geen formele diagnose. Dat schreef Littman zelf in de correctie die in maart 2019 bij haar studie verscheen, nadat PLOS ONE het artikel na publicatie opnieuw had laten beoordelen. In die correctie staat dat het onderzoek waarnemingen van ouders bevat en geen gegevens van de jongeren zelf of van behandelaars, en dat het daarom het verschijnsel niet aantoont maar hypothesen oplevert (bron).

Kritiek op het begrip

In juli 2021 riep de Coalition for the Advancement and Application of Psychological Science (CAAPS) ertoe op het begrip ROGD niet te gebruiken voor klinische en diagnostische doeleinden, omdat degelijk empirisch bewijs voor het bestaan ervan volgens haar ontbreekt. De verklaring, ondertekend door onder meer de American Psychological Association, stelt ook dat ROGD geen classificatie of subtype is in de DSM of de ICD en op dat moment niet werd overwogen voor toekomstige edities (bron).

Een overzichtsartikel van Leonhardt en collega's in het tijdschrift Neuropsychiatrie legt de hypothese naast het beschikbare bewijs. De auteurs noemen Littmans bevindingen beperkt en speculatief en vinden de kritiek terecht dat uit één studie vergaande conclusies zijn getrokken. Tegelijk noemen zij het bevragen van ouders over hun kinderen een beproefde en geldige onderzoeksmethode (bron).

Wat dit voor ouders betekent

Of ROGD een apart beeld is, staat dus niet vast. Wel laat het artikel van Zucker zien dat de beginleeftijd van genderdysforie in de vakliteratuur een onderwerp van onderzoek is. Het moment waarop de onvrede begon, en of er eerdere signalen in de kindertijd waren, kun je als ouder inbrengen in het gesprek met een behandelaar.