Je rechten als ouder bij medische beslissingen

Als je kind minderjarig is en je het gezag hebt, heb je als ouder een wettelijke rol bij medische beslissingen. Die rol kennen helpt je om rustig en zorgvuldig je verantwoordelijkheid te nemen — niet om je kind te overrulen, maar om het te beschermen.

Toestemming naar leeftijd (WGBO)

In Nederland regelt de WGBO, de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst in Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, wie toestemt bij een medische behandeling. Er zijn drie leeftijdsgroepen. Tot 12 jaar komt de zorgverlener zijn verplichtingen na tegenover de ouders die het gezag uitoefenen of de voogd; zij beslissen (bron). Van 12 tot 16 jaar is naast de toestemming van het kind ook de toestemming van de ouders met gezag of van de voogd vereist (bron). Vanaf 16 jaar kan een jongere zelf een behandelingsovereenkomst aangaan (bron) en beslist hij of zij zelf. Is een kind van 12 jaar of ouder niet in staat tot een redelijke waardering van zijn belangen, dan treden de ouders met gezag of de voogd voor het kind op.

Op verzoek van de patiënt legt de zorgverlener schriftelijk vast voor welke ingrijpende verrichtingen toestemming is gegeven (bron). Bij ingrijpende, onomkeerbare behandelingen is die zorgvuldigheid extra belangrijk.

Wat betekent dit concreet?

Voor een kind van 12 tot 16 jaar is voor puberteitsremmers of hormonen in de regel dus ook jouw toestemming nodig. De wet kent twee uitzonderingen: de behandeling kan zonder toestemming van de ouders worden uitgevoerd als zij kennelijk nodig is om ernstig nadeel voor het kind te voorkomen, en ook als het kind de behandeling na de weigering van de ouders weloverwogen blijft wensen (bron). De wet vraagt de toestemming van de ouders die het gezag uitoefenen of van de voogd.

Je recht op informatie

De zorgverlener moet duidelijk uitleg geven over het doel van de voorgestelde behandeling, de te verwachten gevolgen en risico's, ook van niet behandelen, en over andere mogelijke behandelingen. Hij moet uitnodigen tot het stellen van vragen en geeft de informatie op verzoek schriftelijk of elektronisch (bron). Je mag dus vragen om het bewijs achter een voorgestelde behandeling en om uitleg over wat wel en niet omkeerbaar is. Een goede zorgverlener heeft daar geen moeite mee.

Voor het medisch dossier gelden dezelfde leeftijdsgrenzen. Is je kind jonger dan 12, dan mag je het dossier inzien. Van 12 tot 16 jaar moet je kind daarmee instemmen, behalve als je de informatie nodig hebt om toestemming te geven voor een behandeling. Vanaf 16 jaar mag je het dossier alleen inzien als je kind daar toestemming voor geeft (bron).

Als je er met de zorgverlener niet uitkomt

De Rijksoverheid noemt een second opinion van een andere arts dan de behandelend arts als een van de rechten bij een medische behandeling (bron). Je kunt ook een klacht indienen bij de zorgaanbieder. Elke zorgaanbieder moet iemand aanwijzen die je daarbij gratis adviseert en helpt zoeken naar een oplossing: de klachtenfunctionaris (bron). Neemt de reactie van de zorgaanbieder de klacht niet weg, dan kan het geschil worden voorgelegd aan een geschilleninstantie (bron). Daarnaast kun je juridisch advies inwinnen. Doe dit rustig en gedocumenteerd; het gaat om zorgvuldige zorg, niet om een gevecht.

Meer hulp

Zie onze hulp-pagina en het overzicht van rechten en instanties op Deouders.