Autisme en gendervragen: wat is er bekend over de overlap?

Autisme komt bij jongeren in de genderzorg vaker voor dan in de algemene bevolking. Als jouw kind autistisch is of daar kenmerken van heeft, is dat een belangrijk stuk van de puzzel.

Hoe groot is de overlap?

Het eindrapport van de Cass Review (2024) heeft een aparte paragraaf over neurodiversiteit. De systematische review die voor het rapport is gemaakt, komt op basis van studies uit negen landen (1998-2019) op een autismediagnose bij ongeveer 9 procent van de kinderen en jongeren die naar een genderkliniek zijn verwezen; de afzonderlijke studies lopen uiteen van 0 tot 26 procent (bron). In Engelse huisartsendossiers had in 2015 6,8 procent van de jongeren tot en met 18 jaar met een geregistreerde genderdysforie ook een autismediagnose; in 2021 was dat 16,6 procent, zo staat in een bijlage van hetzelfde rapport.

Een onderzoek met vijf datasets en samen 641.860 deelnemers, niet geworven via genderklinieken, vond dat transgender en genderdiverse personen 3 tot ruim 6 keer zo vaak autistisch waren als cisgender personen, ook na correctie voor leeftijd en opleidingsniveau (bron). De Gezondheidsraad schrijft in 2026 dat jongeren die zich de laatste jaren voor transgenderzorg aanmelden vaker bijkomende psychosociale problematiek hebben, en noemt autisme als voorbeeld (bron).

Waarom hangt het samen?

De Cass Review beschrijft wat er bij autistische jongeren kan meespelen. Zij hebben moeite met sociale communicatie en met relaties met leeftijdgenoten, waardoor het moeilijk kan zijn om zich geaccepteerd te voelen en 'erbij te horen'. Moeite met het duiden van signalen uit het eigen lichaam (interoceptie) en met het herkennen en uiten van emoties (alexithymie) kan het lastig maken om te verwoorden wat ze voelen over hun lichaam, hun genderidentiteit en hun seksuele identiteit (bron, paragraaf 5.43 en 5.44).

Waarom vraagt dit om extra voorzichtigheid?

Volgens de Cass Review kan het bij neurodiverse jongeren langer duren om dit uit te zoeken. Dat maakt hen mogelijk kwetsbaar tot in hun vroege twintiger jaren of langer, door hun neiging om zwart-witantwoorden te willen en hun moeite met het verdragen van onzekerheid (paragraaf 5.47). Dat weegt mee bij een medisch besluit dat mogelijk onomkeerbaar is. Cass beveelt aan dat alle kinderen en jongeren die bij de genderzorg van de NHS komen, worden gescreend op neurologische ontwikkelingsstoornissen, waaronder autisme, en een beoordeling van hun mentale gezondheid krijgen (aanbeveling 2).

De Gezondheidsraad vindt dat nieuw onderzoek naar deze zorg ook jongeren met bijkomende psychosociale problemen, waaronder autisme, moet omvatten, zodat de onderzochte groep overeenkomt met de jongeren die zich nu aanmelden (bron).

Wat kun je als ouder vragen?

Is autisme onderzocht of uitgesloten? Wordt er rekening gehouden met de manier waarop je kind denkt en communiceert? Sluit een genderbeoordeling naadloos aan op een autisme-evaluatie? Clinici vertelden de Cass Review dat zij tienermeisjes zien die worstelen met hun genderidentiteit en bij wie niet-herkend autisme de gemeenschappelijke factor is; autisme wordt volgens het rapport bij tienermeisjes vaak gemist (paragraaf 5.42). Dit hoort bij het bredere principe om onderliggende thema's eerst te behandelen.

Meer lezen

Zie ook ROGD en het overzicht op Deouders.