Indiana plaatste tiener uit huis na conflict over genderidentiteit; het Hooggerechtshof behandelde de zaak niet

In december 2019 liet het tienerkind van Mary en Jeremy Cox uit Indiana een briefje achter voor de ouders: het voelde zich een meisje. Het rooms-katholieke echtpaar wilde om geloofsredenen geen meisjesnaam en vrouwelijke voornaamwoorden gebruiken. Anderhalf jaar later, op 2 juni 2021, plaatste een rechtbank het toen zestienjarige kind uit huis. Volgens de ouders gebeurde dat vanwege hun overtuiging. Volgens de rechters in Indiana was de reden een ernstige eetstoornis. Het Amerikaanse Hooggerechtshof wees het verzoek van de ouders om de zaak te behandelen op 18 maart 2024 af.

Wat er gebeurde

De feiten hieronder komen uit de uitspraak van het Indiana Court of Appeals van 21 oktober 2022 (bron). Op 11 en 21 mei 2021 kreeg de Indiana Department of Child Services (DCS) twee meldingen dat het kind thuis verbaal en emotioneel werd mishandeld omdat de ouders de transgenderidentiteit niet accepteerden. Een medewerker van DCS sprak met de ouders, het kind en de broers en zussen. In haar rapport stond dat het kind volgens moeder en kind al een jaar een eetstoornis had die nog niet door een arts was beoordeeld, dat de ouders de therapie hadden stopgezet en het kind van school hadden gehaald, en dat het kind zich thuis niet veilig voelde. De ouders stellen daartegenover dat zij al in februari 2020 therapie hadden geregeld, afspraken bij een specialist voor eetstoornissen hadden gepland en hun kind tegemoetkwamen met de bijnaam 'A.' (bron).

Op 28 mei 2021 vroeg DCS de rechtbank het kind aan te merken als een 'child in need of services', op grond van verwaarlozing en van handelen van de ouders dat de gezondheid van het kind ernstig in gevaar bracht. Op 2 juni 2021 oordeelde de Madison Circuit Court dat daarvoor voldoende aanwijzingen waren en dat uithuisplaatsing nodig was om de gezondheid van het kind te beschermen. De ouders kregen onbegeleid bezoek, 'zolang bepaalde onderwerpen niet worden besproken' (vertaald). Volgens de ouders ging het om een paar uur op één dag per week en vroeg DCS om plaatsing bij een gezin dat de nieuwe naam en voornaamwoorden zou gebruiken.

Mishandeling van tafel, eetstoornis als grond

In oktober 2021 meldde DCS dat de eetstoornis erger werd: het kind was sterk afgevallen, gooide eten weg en vond zelf dat er niets aan de hand was. Op 15 november 2021 sloten de partijen een akkoord. DCS trok de beschuldigingen van verwaarlozing en mishandeling in, merkte de meldingen over de ouders aan als ongegrond en liet ze uit het dossier verwijderen. De zaak ging verder op een andere grond: het kind bracht de eigen gezondheid ernstig in gevaar. Het kind erkende dat en de ouders maakten daartegen geen bezwaar.

De rechtbank stelde vast dat de eetstoornis deels werd gevoed doordat het kind zich van de ouders afzonderde en dat dit gedrag waarschijnlijk zou terugkeren bij terugkeer naar huis. Op 9 december 2021 bepaalde zij dat het kind behandeling voor anorexia en therapie kreeg, dat de ouders aan gezinstherapie deelnamen en dat het kind op het bestaande adres bleef. De rechter noemde hereniging van het gezin het einddoel en zei dat een meningsverschil tussen ouders en kind 'geen reden is om een kind uit huis te halen' (vertaald), maar dat hier een duidelijk verband bestond tussen dat conflict en de medische en psychische problemen. Tijdens bezoek mochten de ouders voorlopig niet over de transgenderidentiteit van hun kind praten; in de gezinstherapie mocht dat wel.

Het oordeel in hoger beroep

De ouders gingen in beroep met een beroep op hun ouderlijke rechten, hun godsdienstvrijheid en hun vrijheid van meningsuiting. Het Indiana Court of Appeals wees dat op 21 oktober 2022 af. Volgens het hof berustte de beslissing op de medische en psychische behoeften van het kind en niet op de opvattingen van de ouders. Het hof schreef, vertaald: 'De ouders hebben het recht hun geloofsovertuiging te belijden, maar zij hebben niet het recht dat te doen op een manier die het kind lichamelijk of emotioneel schaadt.' De beperking van het gesprek tijdens bezoek noemde het hof een toegestane, tijdelijke en nauw afgebakende maatregel, omdat zij alleen het privégesprek tussen ouders en kind betrof en het onderwerp in therapie wel besproken mocht worden. Het hof wees een verzoek om heroverweging op 22 december 2022 af en nam daarbij kennis van de sluiting van de zaak bij de rechtbank. Het hooggerechtshof van Indiana weigerde op 27 april 2023 de zaak over te nemen.

Waarom het Hooggerechtshof niet keek

Met hulp van de Becket Fund for Religious Liberty dienden de ouders op 25 september 2023 een verzoekschrift in bij het Amerikaanse Hooggerechtshof. De staat Indiana antwoordde op 1 februari 2024, de ouders reageerden op 15 februari en op 18 maart 2024 wees het Hof het verzoek af (bron). Een reden gaf het Hof niet. Indiana had aangevoerd dat de zaak geen belang meer had: het kind was kort na de uitspraak in hoger beroep achttien geworden en de rechtbank had de zaak gesloten. De staat schreef verder dat de uithuisplaatsing, vertaald, 'niet berust op een moreel oordeel over de opvattingen of beslissingen van de ouders, maar op medische noodzaak' (bron). De ouders stellen dat hun kind tot de meerderjarigheid niet bij hen is teruggeplaatst en dat de eetstoornis na de uithuisplaatsing erger werd.

Vergelijkbare zaken

Op deze site staan meer Amerikaanse zaken waarin ouders zich gepasseerd voelen. In Maryland klagen ouders hun schooldistrict aan omdat een middelbare school hun kind volgens hen zonder hun medeweten met een jongensnaam aansprak. In Maine vond een moeder een borstband die haar dertienjarige dochter volgens haar aanklacht van een maatschappelijk werker van de school had gekregen. In de staat Washington vechten ouders een wet uit 2023 aan die bepaalt dat een opvangcentrum een weggelopen minderjarige die gendertransitiezorg zoekt niet bij de ouders meldt maar bij de jeugdinstantie van de staat; die zaak staat op transouders.nl. Het Hooggerechtshof behandelt op 7 december 2026 de vraag of die ouders mogen procederen. Namens Mary en Jeremy Cox is in die zaak een steunbrief (amicus brief) ingediend. 'We houden van onze zoon en we kunnen de jaren die we met hem zijn kwijtgeraakt nooit terugkrijgen', zeiden zij daarbij, vertaald, tegen Deseret News.

Wat dit voor ouders betekent

De ouders en de rechters beschrijven dezelfde zaak verschillend. Voor de Coxen ging het om hun geloof en om wat ouders thuis tegen hun kind mogen zeggen. Voor de rechters ging het om een tiener met anorexia die behandeling nodig had en bij wie het conflict thuis de ziekte voedde. Vast staat dat de beschuldigingen van mishandeling zijn ingetrokken, dat het kind tot de meerderjarigheid uit huis bleef en dat een rechter tijdelijk bepaalde waarover ouders tijdens bezoek niet mochten praten.

In Nederland kan de kinderrechter een kind onder toezicht stellen als het zodanig opgroeit dat het ernstig in zijn ontwikkeling wordt bedreigd en de ouders de nodige zorg niet of onvoldoende accepteren (bron). Alleen binnen zo'n ondertoezichtstelling kan de kinderrechter een machtiging tot uithuisplaatsing geven, als dat noodzakelijk is in het belang van de verzorging en opvoeding van het kind (bron). Over de positie van ouders bij medische beslissingen lees je meer in Je rechten als ouder bij medische beslissingen.

Bronnen

Court of Appeals of Indiana, In the Matter of A.C., nr. 22A-JC-49, 21 oktober 2022, opgenomen in de bijlage bij het verzoekschrift: supremecourt.gov.
Supreme Court of the United States, zaak 23-450, M.C. en J.C. tegen Indiana Department of Child Services, overzicht van processtukken: supremecourt.gov.
Becket Fund for Religious Liberty, 'M.C. and J.C. v. Indiana Department of Child Services', zaakdossier van de advocaten van de ouders: becketfund.org.
WFYI (Indianapolis), Zak Cassel, 'After DCS took custody of their trans child, they sued and lost. Now they're asking the U.S. Supreme Court to weigh in', 26 februari 2024: wfyi.org.
Fox News, Kendall Tietz, 'Indiana parents warn nation after child is removed from home for improper pronoun usage: Can happen anywhere', 20 februari 2024: foxnews.com.
Deseret News, Emma Pitts, 'Parents fight state intervention in gender-transition disputes', 16 september 2026: deseret.com.

Ineke Bosman

Redactie